Göz Çevresindeki Sarı Lekelerin Kalp-Damar Sağlığıyla İlişkisi

Göz kapaklarınızda veya gözlerinizin iç köşelerinde sarı renkli, hafif kabarık lekeler fark ettiniz mi? Çoğu zaman yalnızca ciltte oluşan bir değişiklik gibi görülen bu lekeler, bazen kalp-damar sağlığının değerlendirilmesi gerektiğinin işareti olabilir.

Ksantelazma adı verilen bu oluşumlar, yaklaşan bir kalp krizinin belirtisi değildir. Ancak bazı araştırmalar göstermiştirki, ksantelazması bulunan kişilerde kalp krizi ve inme gibi damar hastalıklarının daha sık görüldüğünü ortaya koyuyor.

Göz Çevresindeki Sarı Lekeler (Ksantelazma) Nedir?

Ksantelazma, göz kapaklarının derisi altında yağ ve kolesterol içeren maddelerin birikmesiyle oluşan sarımsı leke veya kabarıklıklardır. Genellikle gözlerin buruna yakın iç köşelerinde görülür. Çoğunlukla ağrıya neden olmaz ve görmeyi etkilemez. Göz çevresindeki her sarı leke ksantelazmadır diyemeyiz. Doğru tanı için hekim değerlendirmesi gereklidir.

Ksantelazma Kolesterol Yüksekliğini Gösterir mi?

Ksantelazması bulunan bazı kişilerde kolesterol yüksekliği görülürken bazılarının kan kolesterol değerleri normal olabilir. Dolayısıyla yalnızca göz çevresindeki lekeye bakarak kolesterol yüksekliği tanısı konulamaz.

Bununla birlikte, bu oluşumlar kan yağlarının kontrol edilmesi için bir neden olabilir. Kolesterolün damar sağlığı üzerindeki etkilerini “kolesterol yüksekliği”  başlıklı yazımda ayrıntılı olarak ele aldım.

Araştırmalar Ksantelazma ve Kalp Krizi İlişkisi Hakkında Ne Söylüyor?

2026 yılında Atherosclerosis dergisinde yayımlanan bir araştırmada, ksantelazması bulunan 17.925 kişinin sağlık kayıtları, benzer özelliklere sahip ve ksantelazması bulunmayan 17.925 kişilik kontrol grubuyla karşılaştırıldı.

Bir yıllık takipte kalp krizi görülme oranı, ksantelazması bulunan grupta %1, kontrol grubunda ise %0,35 olarak bildirildi. Araştırmada inme görülme oranı da ksantelazması bulunan grupta daha yüksekti.

Bu sonuçlar, ksantelazmanın kalp-damar riskinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek bir işaret olduğunu düşündürüyor. Ancak çalışmanın sonucu ksantelazmanın kalp krizine veya inmeye neden olduğunu göstermiyor. Göz çevresinde sarı lekelerin bulunması, kişinin mutlaka bir damar hastalığı olduğu ya da yakın zamanda kalp krizi geçireceği anlamına da gelmiyor.

Göz Çevresinde Sarı Lekeler Varsa Ne Yapılmalı?

Göz çevrenizde ksantelazmaya benzeyen lekeler fark ederseniz öncelikle tanının doğrulanması gerekir. Ardından hekiminiz, uygun görürse LDL, HDL, toplam kolesterol ve trigliserit düzeylerinizi değerlendirebilir. Yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü gibi diğer risk faktörleri de birlikte ele alınmalıdır.

Özellikle vurgulamak isterim ki ksantelazma tek başına kalp krizi habercisi değildir. Ancak yalnızca kozmetik bir sorun olarak görülüp geçilmesi yerine, genel kalp-damar sağlığının değerlendirilmesi için bir fırsat olarak ele alınabilir.

Kaynakça

• Yavari ve ark. (2026) – Xanthelasma and its Association with Developing Major Cardio-Cerebrovascular Events (Atherosclerosis) 
• Christoffersen ve ark. (2011) – Xanthelasmata, Arcus Corneae, and Ischaemic Vascular Disease and Death in General Population (The BMJ) 
• Cleveland Clinic – Xanthelasma: What It Is, Causes and Treatment