Şah Damarı Tıkanıklığı Nedir? Şah Damarı Tıkanıklığı Belirtileri ve Tedavisi

Karotis (şah damarı) boynumuzun her iki yanında bulunan, beynimizin beslenmesinin büyük bir bölümünü sağlayan bir çift atardamara verilen isimdir. Bu damarlar kola giden atardamarlarımızdan çıkan ve beynin arka bölümünü besleyen vertebral arterlerle beraber beynimizi beslerler.

Şah Damarı Tıkanıklığı Nedir?

Şah damarlarının içi normalde esnek ve pürüzsüzdür. Böylece beyine giden kan herhangi bir engel ile karşılaşmadan devam eder. Ancak şah damarı iç kısmında ateroskleroz (damar sertliği, kireçlenmesi) gelişirse damar içinde kolesterol ve yağ birikimi olur. Bu durumda şah damarlarında daralma ve tıkanma yaratabilir.

Şah Damarı Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Şah damarları beynin ön ve orta bölümlerini beslerler. Bu bölümler, duyusal işlevler, kişilik özellikleri, duyma, konuşma, düşünme ve motor hareketlerle ilgilidir.  Şah damarlarında tıkanma veya ciddi daralma olduğu zaman bu işlevlerde kayıp olabilir. Hastalarda ani başlayan; kollarda ve bacaklarda güçsüzlük, hareket ettirememe, duyma-konuşma bozukluğu, vücudun bir yarısında uyuşukluk, karıncalanma, görmede bozukluk, yüzde asimetri, bilinç bulanıklığı veya bilinç kaybı gibi belirtiler (semptomlar) görülebilir. Bazı durumlarda bu belirtiler (semptomlar) aniden başlayıp dakikalar içerisinde kaybolur. Bu duruma geçici felç denir ve çoğu zaman şah damarlarındaki plakların üzerinden kopan bir pıhtı ya da kolesterol parçacığının beyin damarlarını geçici tıkaması nedeniyle oluşur. (Resim 1)

Şah Damarı Tıkanıklığı Neden Olur?

Şah damar tıkanıklığı tıpkı koroner arter hastalığında olduğu gibi bir takım risk faktörleri sonucunda gelişebilmektedir.

• Sigara içilmesi
• İleri yaş
• Kolesterol yüksekliği
• Obezite
• Hareketsiz yaşam
• Hipertansiyon
• Diyabet (Şeker hastalığı)
• Ailede kalp damar hastalığı öyküsü

Ayrıca koroner arter hastalığı veya bacak atar damarlarında darlık saptanan hastalar da şah damar hastalığı yönünden yüksek risklidir ve mutlaka tetkik edilmelidir.

Şah Damarı Tıkanıklığı Tanısı Nasıl Koyulmaktadır?

Şah damar tıkanıklığı tanısı koymak için birtakım fizik muayene ve tanı yöntemlerinden faydalanılır. Öncelikle biz kardiyologlar hangi şikayetlerle gelirse gelsin her hastamızın şah damarlarını steteskopla dinleriz. Çünkü şah damarlarında ciddi daralma olan hastaların çoğunda üfürüm duyulmaktadır. Ancak hastalarda üfürüm duyulmaması şah damarlarının normal olduğu anlamına gelmez. Hastalıktan şüphelendiğimiz veya yüksek risk taşıyan kişilerde mutlaka şah damarı doppler ultrason (usg) tetkiki yapılır. Bu şekilde şah damarlarının durumu, bir darlık varsa ciddiyeti hakkında bilgi edinilir. Doppler usg de ciddi darlık şüphesi varsa veya damarlar aşırı kireçli olduğundan doppler usg ile net bilgi elde edilemiyorsa bilgisayarlı tomografik anjiografi yapılır. Eğer yapılan bu tanı testleri sonucunda ciddi darlıktan şüphelenilmişse hem tanı hem de aynı seansta tedavi amaçlı (stent takılması) karotis damar anjiyografisi yapılır.

Şah Damarı Tıkanıklığı Tedavisi Nasıl Yapılmaktadır?

Şah damarı tıkanıklığı tedavisi; darlık derecesine göre farklı şekillerde yapılabilmektedir.  Eğer darlık yüzdesi ciddi değil ya da başlangıç seviyesindeyse ilaç tedavisi yapılır.  Hastaya mutlaka kan sulandırıcı tedavi başlanıp alkol ve sigarayı bırakması önerilir. Eğer varsa hipertansiyon, kolesterol yüksekliği ve şeker hastalığı gibi hastalıkları tedavi edilir. Eğer şah damarındaki darlık ciddi ise darlığa ameliyatsız yöntem ile stent takılıp tedavi edilebilir. Diğer bir tedavi yöntemi ise hastanın şah damarında darlık yapan plağın ameliyatla temizlenmesidir.

Şah Damarı Tıkanıklığı Ameliyatı

Şah damarı darlığı ameliyatı lokal veya genel anestezi altında boyunda kesi yapılıp darlık yapan plağın çıkartılmasıdır.

Şah Damarı Tıkanıklığı Ameliyatsız Tedavisi

Şah damarı darlıklarının ameliyatsız tedavisinde ise kasık atar damarından lokal anestezi ile girilip özel tel ve kataterler yardımı ile şah damarına ulaşılır. İşleme başlamadan şah damarındaki darlığın ilerisine, kanın geçişine izin verip oluşabilecek pıhtı ve kopan yağ parçalarını tutan bir filtre yerleştirilir. Böylece işlem esnasında oluşabilecek komplikasyon riski minimuma indirilir. Daha sonra son teknoloji stentler ile darlık açılır. Yaklaşık 20 dk süren bu işlemden sonra hasta bir gün hastanede tutulur ve sonrasında taburcu edilip normal hayatına dönebilir. (Resim 2)

Şah Damarı Tıkanıklığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?

Şah Damarı Tıkanıklığı Öldürür Mü?

Şah damarlarındaki tıkanma ciddi felçlere neden olup akut safhada ölüm ile de sonuçlanabilmektedir.

Şah Damarının Hızlı Atması Neden Olur?

İnsanların nabızlarında artış olduğu zaman (tansiyon yüksekliği, kansızlık, anksiyete, hipertiroidi, stres gibi nedenlerle) şah damarlarının olduğu boyunun yan bölgesinde hızlı atma görülebilir. Bu çoğu zaman şah damarı değil, kalbin hızlı atmasına neden olan diğer patolojiler ile ilgilidir.

Şah Damar Tıkanıklığı Bitkisel Tedavisi Var Mıdır?

Şah damar tıkanıklıklarının bitkisel tedavisi yoktur.  Ancak şah damarlarımızın sağlıklı kalması için akdeniz tipi diyet ile beslenmeli, katı yağlar, paket gıdalardan uzak durmalıyız.

Şah Damarı Tıkanıklığı Boyun Ağrısı Yapar Mı?

Şah damar tıkanıklıkları boyunda ağrı yapmaz. Erken safhalarda bu darlıklar semptomsuzken, ilerledikçe veya tam tıkanma olduğunda felçlere (duyusal veya motor kayıp, görmede bozulma, hissizlik, konuşmada bozukluk gibi) neden olur.