Kalbimiz bazı durumlarda düzensiz atmaya başlayabilir. Biz buna ritim bozukluğu (aritmi) deriz. Bu yazımda aritmi nedir, belirtileri, nedenleri ve tedavi yöntemlerini ayrıntılı şekilde anlatacağım.
Kalpte Ritim Bozukluğu (Aritmi) Nedir?
Kalp ritim bozukluğu veya diğer adıyla aritmi, kalbin düzensiz atma durumuna denir. Kişinin aritmi esnasında hissettiği semptomaysa çarpıntı denilmektedir. Kalbimiz üstte iki kulakçık ve altta iki karıncık olmak üzere dört adet boşluktan oluşur ve burlarda bulunan her hücreler kendi kendine elektriksel uyarı oluşturabilir. Ancak kalbin sağ kulakçığında bulunan ve ‘’sinüs nod’’ denen bölüm bu uyarıyı en erken şekilde oluşturup bütün kontrolü ele alır. Sinus nod kalbın çalışma hızını ve ritm düzenini sağlar. Ancak bazı durumlarda bu bozulabilir ve kalbin bir çok bölgesinden uyarılar oluşup aritmiler oluşabilir. Aritmiler kalbin normalden hızlı (taşikardi) ya da yavaş atması (bradikardi) şeklinde olabildiği gibi, kalbin normal sayıda ancak düzensiz atması şeklinde de olabilir. Aritmiler genellikle hayati tehlike yaratmazken bazen sonu ölümle dahi sonuçlanabilen olaylara sebebiyet verebilir.
Kalp Ritim Bozukluğu (aritmi )Türleri
Aritmiler klinikte tedavi dahi gerektirmeyen şekillerde görüldüğü gibi, hastaneye yatış, ilaç ya da girişimsel tedavi gerektiren ciddi durumlarla da karşımıza çıkabilir. Başlıca aritmi türleri;
Taşikardiler
Kalbin hızlı atması, dakikadaki atım hızının >100/dk üzerinde olması durumudur. Çoğunlukla stres, efor yapılamsı gibi durumlara bağlı olabildiği gibi, kalp kapak hastalıkları, hormon bozuklukları gibi durumlarda da olabilir.
Bradikardiler
Kalbin yavaş atması, dakikadaki atım hızının <60/dk altında olması durumudur. Çoğunlukla selim seyirlidir. Gece uyku esnasında normal olarak kişilerin kalp hızı 35-40/dk bile olabildiği gibi, genelde gündüz vakitlerinde, efor esnasında gözlenmez. Bradikardiler semptom yaratmıyorsa çoğu zaman izlenir ancak bazı durumlarda kalp pili ile tedavi gerekebilir.
Supraventriküler Taşikardiler
Kalbin kulakçıklarından meydana gelen ritm bozukluklarıdır. Genelde iyi seyirlidir. Çoğu ilaç tedavisi ile düzelir. Ancak bazı durumlarda ablasyon (yakma-dondurma tedavisi) ile tedavi edilirler.
Ventriküler Taşikardiler
Kalbin karıncıklarında meydana gelen ritm bozukluklarıdır. Mutlaka ilaç yada ablasyon ile tedavi gerekir. Sonu ölümle sonuçlanabilen olaylara sebebiyet verebilirler.
Bloklu Aritmiler
Kalpte elektirksel uyarının düzgün bir şekilde yayılmasını sağlayan sinirsel yollar vardır. Bazen bu yollarda olan kopmalar, kalpte yavaş atımlara, duraksamalara, düzensiz kalp kası kasılmalarına yol açabilirler. Bazı durumlarda bu bozukluklar kalp pili takılarak tedavi edilir.
Ekstrasistoller
Kalp sinüs nodun kontrolü altındayken bazen kulakçık ve ya karıncıklardan kaçak uyarılara bağlı ekstra atımlar görülür. Bunlara ekstrasistol denir. Hastalar bazen bu ektsra atımları hissetmezken bazende bu atımların sayısı çok fazla olur ve kişilerde çarpıntı, kalpte duraksama hissi, baygınlık gibi semptomlar olabilir.
Kalp Ritim Bozukluğu (Aritmi) Nedenleri
Aritmiler birçok nedene bağlı oluşabilir. Bu nedenleri genel olarak:
- Hipertansiyon,
-
Kalp kapak hastalıkları,
-
Stres, anksiyete, depresyon gibi psikolojik sorunlar,
-
Endokrin (hormonel) hastalıklar (Hipertroidi gibi),
-
Uyku apne sendromu,
-
Diyabet (şeker hastalığı),
-
Aşırı alkol, sigara, kahve kullanımı,
-
Genetik nedenler,
-
Bazı soğuk algınlığı, alerji ilaçları,
- Aşırı alkol, sigara ve kafein tüketimi,
-
Genetik faktörler,
-
Stres veya kaygı durumu neden olabilmektedir.
Kalpte Ritim Bozukluğu (Aritmi) Belirtileri
Hastalar aritmi olduğunda bir takim semptomlar hissederler. Bunlar;
- Çarpıntı (kalp atışının hissedilmesi),
- Kalp atışlarında düzensizlik, duraksama hissi
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Senkop (bayılma)
- Yorgunluk, terleme hissi
- Görme bozuklukları
- Zayıf veya yorgun hissetmek
- Endişeli ruh hali
- Görüş açısında bulanıklık
Kalp Ritim Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?
Aritmilerin teşhisinde bazı yardımcı tanı yöntemlerinden faydalanılır. Bu yöntemler:
- Elektrokardiyogram (EKG): EKG kalbin elektriksel aktivitesini algılanıp kağıda dökülmesiyle oluşur. Çekildiği andaki ritm hız ve düzeni hakkında bilgi verir.
- Ekokardiyografi (EKO) : Kalbin yapısal ve işlevsel durumu ( kalp kasının , kapakların, kasılma ve gevşeme fonksiyonları) hakkında bilgi verir.
- Holter Monitörizasyon: Portatif bir EKG cihazı ile kalp ritminin 24 ya da 48 saatlik kayıtlarının alınmasıdır.
- İmplante edilebilir loop kaydedici: Kalp ritminin uzun süreli ( haftalarca) kaydedilmesini sağlar.
- Stres testi: Kalp damar hastalıklarının, eforla tetiklenen ritm bozukluklarının teşhis edilmesini sağlar.
- Eğimli masa testi: Bayılma ( senkop) nöbetleri olan kişilere yapılır. Bayılmanın nedeninin ortaya konulmasını sağlar.
- Elektrofizyolojik test ve haritalama: EP çalışması olarak da adlandırılan bu test girişimsel bir testtir. Kalbin odacıkları içerisinden alınan kayıtlarla ritm bozukluğu ve bunu yaratan bölge tespit edilir.
Ritim Bozukluğu (Aritmi) Tedavi Yöntemleri
Aritmi tedavisinde ilk basamak tedavi yaşam tarzının düzeltilmesidir. Sigara, alkol ve yasaklı maddelerin kullanımının bırakılması, aşırı kafenin kullanımından kaçınılması, uyku düzeninin sağlanması ve stres yönetimi aritmi tedavisinde oldukça önemlidir. Bunlar yeterli olmazsa ilaç tedavisi başlanır. Ancak bazı durumlarda daha ileri tedavi yöntemleri gerekebilir.
Ritim Bozukluğunun Ablasyon ile Tedavisi
İlaçlara dirençli ve özellikle sık tekrarlayan aritmilerde kalp odacıklarına gönderilen kataterler vasıtasıyla, aritmi ve aritmiye neden olan bölge tespit edilir. Daha sonra bu bölgenin soğuk ya da sıcak yakma yöntemleriyle tedavi edilmesi işlemine ablasyon denir.
Ritim Bozukluğunun Elektriksel Şok ile tedavisi
Bazen ilaca dirençli aritmilerin tedavisinde, bazense ölümlere neden olabilen, çoğunlukla kalp krizi esnasında ve ya kriz sonrasında görülen ritm bozukluklarının acil tedavisinde defibrilatör cihazı ile hastaya elektrik şoku verilir ve normal ritm sağlanmaya çalışılır. Önceleri yalnızca acil servislerde ve doktor kontrolünde çalışan bu cihazlar , gelişen teknolojiyle otomatik ritm analizi yapıp kendi kendine şok verebilen bir hale bürünmüştür. Artık ülkemizde de alışveriş merkezleri, havaalanları kalabalık yerlerde bu cihazlardan bulunmaktadır.
Kalp Pili ile Aritmi Tedavisi
Kalpte özellikle bayılmalara neden olan bradikardiler (kalp hızı yavaşlaması) veya ritmde duraksamalar varsa hastaya kalıcı kalp pili takılır. Bazende özellikle kalp yetmezliği hastalarında ölümcül ritm bozuklukları tespit edildiğinde, bu ritm bozukluklarını tanıyıp elektriksel şok verebilen piller hastaya takılır. Bu piller devamlı bir şekilde kalp ritmini izlerler ve gerektiğinde hemen devreye girerek hastada aritmiye bağlı semptomların oluşmasını engellerler.
Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)
Aritmilerin tedavisinde ilaç tedavisi dışında girişimsel olarak ablasyon veya kalp pilleri kullanılır. Bu işlemler hasta uyanıkken lokal anestezi ile yapılır. Ancak başka bir nedenli kalp ameliyatı planlan ve aritmisi olan bazı seçilmiş hastalara ameliyat esnasında ablasyon yapılabilir.
Genetik geçişli aritmi türleri nadir de olsa görülebilir. Bu aritmiler çoğunlukla çocukluk ve genç erişkinlikte bulgu verirler. Bazı doğumsal metabolizma hastalıkları da kalp kasında harabiyet yaratıp aritmilere neden olabilir.
Aritmiler ile kardiyoloji bölümü ilgilenmektedir.
Kardiyoloji bölümü hakkında “Kardiyoloji Uzmanı Hangi Hastalıkları Tedavi etmektedir?” yazımda daha fazla bilgiyi bulabilirsiniz.
Nadiren gelişen, çoğunlukla stres anında hissedilen aritmiler , stres yönetimi, uyku düzenin sağlanması ve kafein azaltımı ile kendiliğinden düzelebilir. Ancak aritmiler sık tekrarlıyorsa, bayılma , nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi semptomlar yaparsa mutlaka bir kardiyoloji uzmanına görünmelisiniz
Aritmisi olanlar hamilelik öncesinde mutlaka bir kardiyolog tarafından değerlendirilmelidir. Böylece hamilelik öncesi ve sonrasında yapılacaklar , doğum şekli kişiye göre ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Aritmisi olan kişiler alkol ve sigaradan uzak durmalı, kafein alımını azaltmalıdır. Doymuş yağ oranı ve glisemik indeksi yüksek, aşırı şeker içeren besinlerden uzak durmalı, obeziteden koruyucu, meyce ve sebzeden zengin, kalp ve damar hastalıkları için koruyucu beslenme türlerini seçmelidir.
Bu konuda “Kalp Damar Sağlığı İçin Faydalı Besinler Nelerdir?” yazıma göz atabilirsiniz.
Aritmisi olan kişiler spor öncesi mutlaka bir kardiyolog tarafından değerlendirimeli, ekg, egzersiz testi ve ekokardiyografi gibi testler yapılmalıdır. Bu testler sonucunda patoloji saptanmayan kişiler spor yapabilir.
Kansızlık aritmi yapabilir. Özellikle taşikardilerin en önemli nedenlerinden biridir.
Hipertansiyon hakkında detaylı bilgi için “Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) Nedir? Hipertansiyon Belirtileri ve Tedavisi” yazıma göz atabilirsiniz.
Sıcak Havalarda Kalp Sağlığı Nasıl Korunur? Kardiyoloji Uzmanından Öneriler
Yaz aylarında sıcaklığın ve nemin artması, sadece günlük yaşam konforunu değil, kalp ve damar sağlığını [...]
Devamını OkuAğu
Klima Kalbe Zarar Verir mi? Kalp Hastaları Dikkat Etmeli
Sıcaktan ve nemden bunalan kişilerin klima karşısına geçip uyuması ya da uzun süre orada kalması, [...]
Devamını OkuTem
Sıcak Çarpmasında İlk Müdahale Nasıl Yapılır?
Sıcak havalar birçok kişiyi olumsuz etkileyebilir. Özellikle güneş altında uzun süre kalan veya sıcak ortamda [...]
Devamını OkuTem
Hapşırığı Tutmak Kalbe Zarar Verir mi?
Hapşırmak, vücudumuzun doğal reflekslerinden biridir. Ancak özellikle kalabalık ortamlarda dikkat çekmemek için hapşırığını tutan birçok [...]
Devamını OkuHaz
Kırmızı Et Kalbe Zararlı mı? Kalp Sağlığını Nasıl Etkiler?
Kırmızı et, aslında biz hekimlerin üzerinde çok tartıştığı bir yiyecek. Yeterli miktarda ve doğru koşullarda [...]
Devamını OkuHaz
Fazla Tuz Tüketimi Kalp Krizi Riskini Artırabilir
Günlük hayatta fark edilmeden tüketilen fazla tuz, başta yüksek tansiyon olmak üzere birçok kalp ve [...]
Devamını OkuMay
Yoğun Egzersiz Hangi Hastalıkların Riskini Azaltabilir?
Düzenli hareket etmek sağlığımız için önemli. Ancak son araştırmalar, sadece ne kadar hareket ettiğimizin değil, [...]
Devamını OkuNis
Çocuklarda Kalp Krizi Olur mu? Erken Belirtiler ve Risk Faktörleri Nelerdir?
Kalp krizi denildiğinde akla genellikle ileri yaşlar gelir. Bu nedenle çocuklarda böyle bir tablonun ortaya [...]
Devamını OkuNis