Kalbin Yapısı Nasıldır? Kalp Nasıl Çalışmaktadır?

İnsan vücudundaki hayati organların başında kalp gelir. Tüm organların sorunsuz çalışması için gerekli oksijen ve besin desteği kalp yoluyla sağlanır. Kanı pompalayarak vücuda yayan kalbin boyutu, bireylerin yaşına ve kilosuna bağlı olarak değişir. Ana rahminde, gebeliğin 4. Haftasının içinde atmaya başlayan kalbimiz hiç durmadan ölünceye kadar atmaya devam eder. Sağlıklı bir şekilde çalışan kalp, gün içerisinde yaklaşık 100 bin kere atar ve   günde yaklaşık 9000 lt kanı vücuda pompalar. Kalbimizin 4 adet boşluğu vardır. Üstteki boşluklara kulakçık, altta akciğer ve vücudumuzun diğer organlarına kan gönderen kısımlara karıncık denilir.  Kulakçık ve karıncıklar arasında kanın tek yönlü geçişine izin veren kapaklar bulunur. Kalbimizin sağ tarafı kirli kanı (oksijence fakir karbondioksit yönünden zengin) akciğere gönderir. Akciğerde kirli kan içindeki karbondioksit solunumla dışarı atılır ve kan oksijence zenginleşir. Bu kan kalbimizin önce sol kulakçığına sonrada sol karıncığına gelir ve ordan aort damarı vasıtasıyla tüm vücuda gönderilir.

Kalbin yapısı incelendiğinde üç katmanlı bir dokudan söz etmek gerekir. Dış kısımda kalan katmana epikard adı verilir. Orta kısımda yer alan katman miyokarddır. İç kısımda kalan ise endokard olarak isimlendirilir. Miyokard ile kıyaslandığında epikard ve endokard daha ince bir yapıya sahiptir. Miyokard ise kas liflerinin yer aldığı ana katmandır. Kalp söz konusu olduğunda bahsedilmesi gereken bir diğer doku perikarddır. Perikard iki katmandan oluşur. İç katman kalbe yapışıkdır. Diğer katmansa kalbi çepeçevre sarar.  Bu iki katmanın arasında yaklaşık 40-50 cc sıvı vardır ve yapı kalbi enfeksiyonlardan ve künt travmalardan koruyarak rahat çalışmasını sağlar

Kalpte Bulunan Kapakçıklar

Kalpte bulunan kapakçıkların sayısı dörttür. Bu kapaklar kalbin iç yüzünü oluşturan endokardın devamıdırlar. Kapaklar yalnızca tek yönlü geçişe izin verirler ve aort, mitral, triküspit ve pulmoner kapak olarak adlandırılırlar. Aort ve pulmoner kapaklar adlarını aldıkları atardamarların başlangıç segmentlerinde bulunurlar. Mitral kapak sol kulakçık ve karıncık, triküspit kapaksa sağ kulakçık ve karıncık arasında bulunur. Vucuttan toplanan kirli kan önce sağ kulakçığa ve ordan da triküspit kapaktan geçerek sağ karıncığa gelir. Sağ karıncıktaki kirli kan oksijenlenmek için pulmoner kapaktan geçerek akciğerlere gider. Burda kanın içindeki karbondioksit atılır ve oksijen kana geçer.Daha sonra temizlenmiş kan önce sol kulakçığa, ordan mitral kapaktan geçerek sol karıncığa gelir . Daha sonra bu temiz kan sol karıncık vasıtasıyla aort kapaktan geçerek aort damarı vasıtasıyla tüm vücuda dağılır. Bu dolaşım sisteminin makine düzeninde işlemesi için kalp kapakları ve kalbin katmanlarını oluşturan yapıların sağlıklı olması gerekmektedir.

Kalp kapaklarında oluşabilen enfeksiyonlar (endokardit gibi), daralma veya yetmezlikler, keza kalbin pompalama gücünün kaynağı olan miyokard tabakasının hastalıkları, (miyokarditler, kalp krizleri) perikard hastalıkları (perikarditler) kalbin çalışma düzenini bozarak kalp yetmezliği oluşmasına neden olabilirler.

Miyokardit (kalp kası iltihabı) hastalığı hakkında detaylı bilgiyi “Kalp Kası İltihabı (Miyokardit) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi” yazımda bulabilirsiniz.

Koroner Arter

Koroner arterler kalbi besleyen atardamarlardır. Temel olarak 3 ana damar ve bunların yan dalları ile beraber kalbi bir ağ gibi çevreler. Kalp hiç durmadan çalıştığı için devamlı enerji gereksinimi vardır.  Bu yüzden kalbi besleyen koroner arterlerin açık olması hayati önem taşır. Koroner arterlerde oluşan tıkanmalar kalp krizlerine yol açıp ölümlere yol açabilir. Bu damarların tıkanması sonucunda koroner arter hastalığı oluşmaktadır.

Koroner arter hastalığı hakkında daha detaylı bilgiyi “Koroner Arter Hastalığı Nedir? Koroner Arter Belirtileri Nelerdir?” yazımda bulabilirsiniz.

Kalbin İletim Sistemi

Kalbin her hücresi kendi başına elektriksel uyarı başlatma yeteneğine sahiptir. Bu hücreler birbirlerine elektriksel uyarıyı ileten bir ağ sistemiyle bağlantılıdır. Bu ağ sistemi kalpte yalnızca belirli hücrelerin uyarı başlatmasına ve iletim sağlamasına izin verir. Bu iletim sistemi sayesinde kalpte bulunan kulakçık ve karıncıklar sırayla kasılıp gevşeme yaparlar. Böylece kalp düzenli bir ritimde ve ihtiyaca göre değişebilen belirli sayılarda kasılarak vücudun ihtiyacı olan dolaşım sisteminin devamlılığını sağlar. Bu ileti sisteminde aksaklık meydana gelirse kalp düzenli çalışamaz ve hasta çarpıntı, kalpte duraksama, ekstra atım gibi semptomlar hissedebilir.

Kalbin Çalışma Sistemini Olumsuz Etkileyen Durumlar

Kalbin yapısı ve çalışma düzeni bazı durumlardan olumsuz etkilenebilir. Bu durumlara bağlı olarak meydana gelen hastalıklar nedeniyle kalp, sağlıklı bir şekilde kan pompalayamaz. Kalp krizi gibi riskler söz konusu olur. Kalbe zarar veren durumları şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Genetik faktörlerden kaynaklı olarak kalp hastalıklarının görülme ihtimali artar.
• Ateroskleroz (damar sertliği) koroner arterleri tıkayarak kalp krizlerine yol açabilir.
• Yaş ilerledikçe kalbin ileti sisteminde bozukluklar gelişip aritmilere neden olabilir.
• Yüksek tansiyona bağlı olarak kalp hastalığı yaşanma riski doğabilir.
• Kolesterolü yüksek olan hastalarda kalp damarlarında tıkanma riski arttırır.
• Hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kalbin en büyük düşmanları arasındadır.
• Stres, sağlıksız beslenme gibi yaşam kalitesini bozan durumlar da kalbe zarar verir.